Klasa 2 · rozdział 2
Visual Studio i pierwsze programy w C++
Algorytm z rozdziału 1 zamieniasz na kod. Na sali piszesz i uruchamiasz w Visual Studio 2026 — aplikacja konsolowa C++. Pojęcia (IDE, kompilator, zmienna) są też w słowniczku.
Po tym rozdziale powinieneś umieć
- utworzyć projekt konsolowy w Visual Studio 2026, skompilować i uruchomić program;
- odróżnić kompilator od interpretera oraz błąd kompilacji od błędu wykonania;
- zapisać program z
#include,mainicout; - deklarować zmienne i stałe, dobrać typ (
int,double,char,bool,string); - stosować operatory arytmetyczne, przypisanie, inkrementację i porównania;
- wczytać dane
cini wykonać prostą konwersję typu; - zatrzymać program w debuggerze i obejrzeć wartość zmiennej.
1. Visual Studio i inne środowiska
IDE łączy edytor, budowanie projektu, uruchamianie i debugger. Na lekcjach i w ćwiczeniach obowiązuje Visual Studio 2026 (nie mylić z Visual Studio Code).
Nowy projekt na sali
- Uruchom Visual Studio 2026.
- Utwórz nowy projekt → szablon Aplikacja konsolowa (C++).
- Podaj nazwę i folder (np.
Dokumenty\cwiczenia-po) — poza podręcznikiem. - W eksploratorze rozwiązania otwórz plik źródłowy (często
nazwa.cpp). - Uruchom bez debugowania: Ctrl+F5 (okno konsoli zostaje, aż naciśniesz klawisz).
- Błędy składni szukaj w oknie Lista błędów / Dane wyjściowe.
.cpp → kompilacja → okno tekstowe.
Na sprawdzianie i w poleceniach ćwiczeń opisujesz Visual Studio.
Porównanie środowisk zostaw na koniec rozdziału, gdy już umiesz zbudować ten sam program.
| Visual Studio 2026 | Code::Blocks (wzmianka) | |
|---|---|---|
| Na sali | Domyślne | Spotykane w domu / innych pracowniach |
| Projekt | Aplikacja konsolowa C++ | Console application |
| Start | Zielona strzałka albo Ctrl+F5 | Build and run |
2. Kompilator, interpreter, łańcuch budowy
C++ jest językiem kompilowanym.
Kompilator tłumaczy kod źródłowy na plik wykonywalny
(u nas .exe). Interpreter czytałby kod
linia po linii, bez osobnego exe — tak działa np. skrypt w przeglądarce, nie Twój program z tej lekcji.
Obsługuje dyrektywy, m.in. #include — wstawia nagłówki zanim kompilator zobaczy plik.
Sprawdza składnię i tłumaczy Twój plik na kod obiektowy. Tu wychodzą literówki i brak średnika.
Łączy Twój kod z bibliotekami (np. to, co stoi za cout) w jeden program.
System startuje .exe. Błąd na tym etapie to błąd wykonania (np. dzielenie przez zero), nie komunikat o średniku.
Błąd kompilacji
Program w ogóle nie powstaje. Lista błędów pokazuje plik i numer linii.
Przykład: brak ;, literówka w cout.
Błąd wykonania
Program się zbudował, ale w czasie działania robi coś złego albo się wywraca. Składnia była poprawna — pomyłka jest w logice albo w danych.
Biblioteka to gotowy zestaw funkcji i typów. Dyrektywa
#include <iostream> dołącza nagłówek biblioteki we/wy.
Nawiasy ostrokątne — biblioteka systemu; cudzysłów "Konto.h" — plik własny
(to wróci przy klasach).
3. Pierwszy program
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
cout << "Witaj w C++" << endl;
return 0;
}
#include <iostream>— preprocesor wstawia deklaracjecin/cout.using namespace std;— na start roku skracasz zapis (bezstd::).main— punkt startu. Zwrócenie0oznacza: program skończył się poprawnie.<<— wyślij do strumienia wyjścia.endl— nowa linia (i opróżnienie bufora).
} albo int main
zapisanego jako int Main to błąd kompilacji — wielkość liter ma znaczenie.
4. Zmienne, stałe, typy
Zmienna to nazwane miejsce na wartość. Najpierw ją deklarujesz (typ + nazwa), zwykle od razu inicjujesz (nadajesz wartość startową).
int wiek = 16;
double temperatura = 36.6;
char ocena = 'B';
bool pada = false;
string imie = "Ania"; // #include <string>
const int MAX = 100; // stała — nie zmienisz MAX później
| Typ | Co trzyma | Przykład |
|---|---|---|
int |
Liczba całkowita | 42, -3 |
double |
Liczba z ułamkiem (precyzyjniejsza niż float) |
3.14 |
char |
Jeden znak — apostrofy | 'A' |
bool |
Prawda / fałsz | true, false |
string |
Tekst — cudzysłowy; osobny nagłówek | "Witaj" |
const przy typie: wartość ustawiasz przy deklaracji i nie nadpisujesz.
W algorytmie pisałeś czasem wielkimi literami — tu też tak bywa (MAX, VAT).
Operacje na string (długość, sklejanie) wystarczą na poziomie
imie.size() i imie + "!". Wyszukiwanie znaku i porównywanie
zdań — w następnym rozdziale, razem z decyzjami.
5. Operatory i konwersja
| Grupa | Zapisy | Uwaga |
|---|---|---|
| Arytmetyka | + - * / % |
% tylko dla całkowitych. 5 / 2 to 2, nie 2.5. |
| Przypisanie | = += -= *= |
x = x + 1 to to samo co x += 1. |
| Inkrementacja | ++ -- |
i++ zwiększa o 1. Na razie używaj w osobnej linii. |
| Porównanie | == != < > <= >= |
Wynik to bool. = to przypisanie, nie porównanie. |
Kolejność działań jest jak w matematyce: najpierw * / %,
potem + -. W razie wątpliwości — nawiasy.
(a + b) / 2.0 liczy średnią jako double, jeśli choć jeden składnik jest rzeczywisty.
Konwersja typu
- Niejawna — kompilator sam:
double x = 3;(trójka staje się3.0). - Jawna — Ty decydujesz:
(int)3.9daje3(ucięcie, nie zaokrąglenie).
int a = 5, b = 2;
cout << a / b; // 2
cout << (double)a / b; // 2.5
cout << (int)(9 / 2.0); // 4
- Projekt w Visual Studio, nie luźny plik poza solution.
- Kompilacja bez błędów, konsola otwarta przez Ctrl+F5.
- Zmienne zainicjowane; typy pasują do danych.
- Sprawdziłeś dzielenie całkowite — czy na pewno chciałeś uciąć ułamek?
6. cin, cout i debugger
cout pisze do konsoli, cin czyta z klawiatury (do białego znaku —
jedno słowo albo liczba). Łańcuch z spacją wczytasz później przez getline.
int a, b;
cout << "Podaj dwie liczby: ";
cin >> a >> b;
cout << "Suma: " << (a + b) << endl;
To jest sekwencja z rozdziału 1: czytaj → licz → pisz. Instrukcja if i pętle
są w następnym rozdziale — tu program idzie od góry do dołu.
Debugger
- Kliknij na lewym marginesie linii z
cinalbo sumą — czerwona kropka (punkt przerwania, F9). - Uruchom z debuggerem (F5, nie Ctrl+F5).
- Gdy program stanie, najedź na zmienną albo otwórz okno Lokalne.
- F10 — krok (linia po linii). F5 — dalej, do następnego przerwania albo końca.
Debugger służy do błędu logicznego: program się kompiluje, ale wynik jest zły.
Literówkę w cout poprawiasz z komunikatu kompilatora, nie z F5.
Ćwiczenia do samodzielnego wykonania
Folder: np. Dokumenty\cwiczenia-po\klasa-2\rozdzial-02.
Każde ćwiczenie — osobny projekt albo osobny plik w jednym solution, jak wskaże nauczyciel.
Ćwiczenie 1. Projekt wstaje łatwe
Utwórz aplikację konsolową w Visual Studio 2026. Wstaw program „Witaj w C++”. Uruchom Ctrl+F5. W notatce zapisz, gdzie leży folder projektu.
Ćwiczenie 2. Suma według wzoru łatwe
Wczytaj dwie liczby całkowite, wypisz sumę. Zainicjuj zmienne albo od razu wczytaj do nich. Sprawdź dla 4 i 9 (wynik 13).
Ćwiczenie 3. Typy i stała łatwe
Zadeklaruj: int, double, char, bool,
string oraz const double PI = 3.14. Wypisz wszystkie.
Spróbuj przypisać nową wartość do PI — zapisz, co zrobił kompilator, potem cofnij zmianę.
Ćwiczenie 4. Dzielenie i konwersja średnie
Wczytaj dwie liczby całkowite. Wypisz: iloraz całkowity, resztę z dzielenia
oraz iloraz rzeczywisty (żeby 5 i 2 dały też 2.5). Nie używaj jeszcze if.
a % b. Iloraz rzeczywisty: (double)a / b
albo a / (double)b. Samo (double)(a / b) najpierw ucina, potem zamienia — to zły porządek.
Ćwiczenie 5. Wyrażenie i ++ średnie
Dla int x = 4, y = 3; wypisz wartość (x + y) * 2, potem wykonaj
x++ i wypisz x. W komentarzu jednym zdaniem: czym różni się
= od == (porównanie możesz wypisać jako bool).
Ćwiczenie 6. Błąd kompilacji vs wykonania średnie
(1) Świadomie usuń średnik, skompiluj, zapisz numer linii z listy błędów, popraw.
(2) Zostaw poprawną składnię i zapisz w notatce przykład błędu wykonania
(np. dzielenie przez zero po wczytaniu b = 0) — nie musisz go zostawiać w oddawanej wersji.
Ćwiczenie 7. Debugger trudne
Program wczytuje a, b i liczy srednia jako double.
Ustaw punkt przerwania na linii ze średnią. F5, podaj 3 i 8, odczytaj w oknie lokalnych
wartości a, b, srednia (powinno być 5.5, nie 5).
Jeśli widzisz 5 — popraw konwersję. Zrzut nie jest wymagany; w notatce opisz, co zobaczyłeś.
Ćwiczenie 8. Łańcuch budowy i IDE trudne
Własnymi słowami (akapit): preprocesor → kompilacja → linkowanie → start. Drugi akapit: kiedy sięgasz po komunikat kompilatora, a kiedy po debugger. Trzeci: jedna różnica Visual Studio vs Code::Blocks (albo inne IDE), którą dałoby się obronić przy aplikacji konsolowej — nie „lepsze, bo ładniejsze”.
Sprawdź się
Wymagania na ocenę
Ocena wyższa zawiera wymagania na oceny niższe. Dotyczy środowiska, pierwszego programu, zmiennych, operatorów i we/wy — bez instrukcji if i pętli.
| Ocena | Uczeń |
|---|---|
| 2 | Z pomocą uruchamia Visual Studio, otwiera projekt, kompiluje i uruchamia program. Rozróżnia kompilator i interpreter. Zapisuje main, #include i cout. Deklaruje int / double, dodaje, stosuje cin i cout według wzoru. |
| 3 | Samodzielnie tworzy projekt konsolowy, zapisuje, kompiluje i uruchamia. Odróżnia błąd kompilacji od błędu wykonania. Stosuje int, double, char, bool, string, inicjuje zmienne, rozróżnia stałą. Wykonuje działania arytmetyczne i porównania. |
| 4 | Charakteryzuje kompilator, interpreter i debugger. Korzysta z IDE (projekt, budowanie, okno błędów). Wyjaśnia bibliotekę i #include. Stosuje przypisanie, inkrementację, kolejność działań oraz konwersję niejawną i jawną. |
| 5 | Używa debuggera (przerwanie, krok, podgląd zmiennej). Opisuje etapy budowy programu. Z komunikatu kompilatora poprawia typowy błąd składni. Świadomie dobiera typ i nawiasy w wyrażeniu. |
| 6 | Porównuje Visual Studio z innym IDE przy aplikacji konsolowej. Omawia łańcuch: preprocesor — kompilacja — linkowanie — start. Dobiera narzędzie (kompilator, debugger, dokumentacja) do problemu. |